ශ්රී ලාංකේය නාට්ය කලාවේ අර්බුදය 10
වෘත්තීය නාට්ය කලාවක් කියන විට ඉන් කියවෙන්නේ මුදල් ඉපැයීම සඳහා නාට්ය කරන්නන්ගේ කලාවක් යන්න නොව එය එම කලාවට විශේෂයෙන් ආවේණික නීතිරීති, විනය ශික්ෂණවල සිට වෘත්තීය අයිතිවාසිකම් දක්වා සියල්ල ස්ථාපනය වීම අඟවනවා. අන්න ඒ තත්ත්වය ගොඩනැඟෙන්නේ නැති ඕනෑම තැනක් පිරිහුණු ස්ථානයක් බවට පත් වීමට ඇති නැඹුරුතාව වළක්වන්නට බැහැ. ශ්රී ලංකාවේ නාට්ය කලාවේ එසේ පිරිහී හෝ දූෂිත වී හෝ ඇති ඉතා වැදගත් පැතිකඩක්, ප්රතිරූප සහ පුද්ගල සම්බන්ධතා නාට්ය කලාවේ අයහපත් පැවැත්මට බලපෑමක් කරන ආකාරය හඳුනා ගන්න මෙම ලිපියෙන් උත්සාහ කරනවා.
නාට්ය කලාව පමණක් නොව ශ්රී ලංකාව වැනි රටවල බොහෝ ක්ෂේත්රයන් වෘත්තීය නිපුණතාව, ශික්ෂණය ලබා නැති අතර, එබැවින් ඒවා සියල්ලම වාගේ පවතින්නේ පිරිහුණු තත්ත්වයන් යටතේයි. එවිට අහල-පහල කට්ටිය එකතු වෙලා එක් එක් කෙනාගේ පෞද්ගලික බලයට, ඔහෙ හිතෙන හැටියට සහ පවතින සමාජ ධුරාවලි හා පෞද්ගලික ගනුදෙනුවලට අනුව වැඩක් කළ විට එයට සිදු වන දේ එම විෂයයට ද සිදු වන බව කෙනකුට සිතා ගන්න අපහසු නැහැ.
කලාව තුළ පමණක් නෙමේ. සමස්තයක් ලෙස ශ්රී ලංකාවේ බහුතර තත්ත්වය සකස් වී ඇත්තේ, පුද්ගල සම්බන්ධතා හරහා ‘මිනිසුන් අල්ලාගෙන‘ දේවල් කර ගැනීමටයි, එවිට ආයතනයකට හෝ ක්රමයකට වඩා බලවත් පුද්ගලයායි. ඔබට පොලිසියෙන් පවා සාධාරණය අවශ්ය නම්, ඔබ මුලින්ම සොයා යා යුත්තේ, පොලිසියට පවා බලපෑමක් කළ හැකි බලවත් පුද්ගලයකුයි. අධ්යාපන දෙපාර්තමේන්තුව, පාසල්, කච්චේරි, පොලිසි සහ සංස්කෘතික අමාත්යාංශය ආදී විවිධාකාර නම්වලින් ආයතන තිබුණත්, ඒ ආයතනවලින් අවශ්ය දේවල් සාධාරණව හෝ අසාධාරණව ඔබට කර-කියා ගැනීමට වඩාත් බලපාන්නේ පුද්ගල සම්බන්ධතායි. මෙසේ වන්නේ සාමාන්යයෙන් මේ කිසිම තැනක පාරිභෝගිකයකුට සාධාරණ සේවයක් කිරීමට අවශ්ය වෘත්තීය පදනමක් ඇති නිශ්චිත ක්රමයක් හෝ යන්ත්රණයක් නැතිවීම නිසයි.
මේ ක්රමය තුළ, නාට්ය නිර්මාණයක් කරන විට ඊට විවිධ ආධාර, උපකාර, අනුග්රහයන් සොයා ගැනීමට, මාධ්ය ප්රචාරය ඇතුළු නිර්මාණය හොඳයි කියා සමාජගත කිරීමට, ජනප්රියත්වය, සමාජ ප්රසාදය ආදිය ගොඩනඟා ගැනීමට, සමහර විට සම්මාන පවා ලබා ගැනීමට පමණක් නොව තමන්ට යම් අකටයුත්තක්, අසාධාරණයක් කොහෙන් හෝ සිදුවෙලා නම් එය ද විසඳා ගැනීමට පවා නාට්යකරුවන්ට ද සිද්ධ වෙනවා, තනිකරම පුද්ගල සම්බන්ධතා සහ පුද්ගල ප්රතිරූප මත යැපෙන්නට.
පුද්ගල ප්රතිරූප යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ කලා ක්ෂේත්රය ද ඇතුළුව සමාජයේ විවිධ ක්රියාකාරකම් හා ගනුදෙනු සම්බන්ධතා හරහා ජනප්රියත්වය, බලවත්භාවය, පිළිගැනීම සහ ගෞරවය උපයාගෙන ඇති පුද්ගලයන්ගේ නාමය හෙවත් ප්රතිරූපයයි. අප මේ කතා කරන්නේ නාට්යකරුවාට පවතින්නට, කලා කෘතිය සමාජගත කරන්නට සහ කලාකරුවා හොඳ මිනිසකු ලෙස ‘බෞතීස්ම’ කරන්නට පවා ඔවුන් යොදා ගැනීමයි. ඔවුන් සමහරුන් ද එය තේරුම් අරගෙන නාට්යකරුවන් ඇති-නැති කිරීමේ ‘හැන්ද’ ඔවුන් අතේ තියා ගන්නට උත්සාහ කිරීම දැකිය හැකියි. නැවතත් මෙය අඩු-වැඩි වශයෙන් සෑම ක්ෂේත්රයකම තියෙන සුලබ තත්ත්වයක්.
බැලුබැල්මට නොමිලේ කලාවට සේවය කරනවා වගේ පෙනුණාට එම බොහෝ ප්රතිරූප ඇති පුද්ගලයන්ගේ භාවිතාවන් නිරීක්ෂණය කරන විට අපට පෙනී යන්නේ ඔවුන් එය ක්ෂේත්රයට හෝ විෂයයට සාධාරණයක් කරනවාට වඩා ඔවුන්ට ගරු බුහුමන් කරන ආකාරයට, ඔවුන්ගේ ද වුවමනා-එපාකම්වලට සහයෝගය දෙන ආකාරයට අනුව කලාකරුවන්ට සහ කලා කෘතිවලට සහයෝගය දෙන බවයි. එවිට ෆේස්බුක්වල ලයික්, ෂෙයාර්, සුභ පැතුම් ආදිය දැමීමේ සිට ඔවුන් අකැමැති අයට සහයෝගය නොදීමේ තත්ත්වයේ පිහිටා කටයුතු කරන බැවින්, මේ ප්රතිරූප සතුටු කර පවතින්නට නාට්යකරුවන්ට සිද්ධ වෙනවා (සියලු ලයික්, ෂෙයාර්, සුභපැතුම්, ෆේස්බුක් ක්රියාකාරකම් දූෂිතයි යන්න මින් අදහස් කරන්නේ නෑ).
මෙම තත්ත්වය තුළ ,මේ වෙන කොට කලා කෘතිවල අඩුපාඩු පිළිබඳව කතා කරන විචාරාත්මක රචනාවන් හෝ ප්රකාශන මුළුමනින්ම වාගේ දකින්නට නැති තරම්. ඔවුන් (ප්රතිරූප හෝ ප්රසිද්ධ අය) බොහෝ විට කතා කරන්නේ අගැයීම් ගැන පමණයි. කලාකරුවාට කර ගන්න අවශ්යත් ඒකයි. විවේචනය කළොත්, ‘එයා මට උදවු කරන්නේ නෑ !’ ඔවුන් කෘතියක යම් විවේචනාත්මක පැත්තක් කතා කළොත්, බොහෝ විට ඒ තමන්ට සහයෝගය දෙන්නැති කෙනකුගේ කලාකෘතියි. මෙය සත්යයක් නම් එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ ඔවුන් සේවය කරන්නේ පුද්ගලයාට විනා එම විෂයයට නොවන බවයි. මෙය පොදු තත්ත්වයක් නම්, ඒ තුළ විෂයයක් වර්ධනය වෙයි ද?
ලෝකයේ ඕනෑම රටක වගේ එවැනි ‘ප්රතිරූප’ ද කලා කෘති පිළිබඳව අදහස් උදහස් ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කරන නමුත්, ශ්රී ලංකාවේ සන්දර්භය තුළ ඉහතින් පැහැදිලි කළ ආකාරයට ,එය සකස් වී ඇත්තේ, ගනුදෙනුවක් විදිහට බව අපට පැහැදිලිව පෙනෙන්නට තියෙනවා. සමහර අවස්ථාවල එය තරමක් අර පැරැණි අත්තම් ක්රමයට සමානයි; “ඔයා මට උදවු කරන්න එතකොට මමත් ඔයාට උදවු කරන්නම් ! හැබැයි, නිකං මුකුත් නැහැ.”
ශ්රී ලංකාවේ කලා ක්ෂේත්රය මූලික වශයෙන් කොළඹ කේන්ද්රීයව භූගෝලීය වශයෙන් ද සුළු ඉඩක වැඩි සංකීර්ණත්වයක් නැතිව පැතිරී තියෙන බව අපි දන්නවා. මේ නිසා එහි ඇත්තේ, සියලුම දෙනා සියලුම දෙනාව දන්නා, හමු වන යම් කුඩා ගමක මෙන් ලක්ෂණයක්. මේ නිසා නිතරම පුද්ගලයන් අතර මතගැටුම්, අමනාපකම් ඇති වෙනවා වැඩියි. එවිට මේ සියල්ලම විචාරයේ සිට කලා කෘති ගැන කතාබහ කරන සහයෝගය දෙන එකට බලපානවා. නාට්යකරුවන් ද එම ගැටුම්වලට, භේදවලට සම්බන්ධ වී ඒවා පාවිච්චි කර පවතින්නට පෙළැඹෙනවා.
කෙසේ හෝ එකිනෙකාට උදවු කර ගැනීම අවශ්ය තැන අගැයීම වැනි දේවල් හැම විටම දූෂිත ගනුදෙනු යැයි මම මෙයින් අදහස් නොකරන අතර, එසේ දූෂිත නොවූ ආකාරයට සිදු වන තැන් ඇත් නම්, ඒවා මගේ මෙම විග්රහයට ඇතුළත් නොවන බව සලකන්න. නමුත්, ශ්රී ලංකාවේ නාට්ය කලාවේ ඉරණමට බලපෑමක් කළ හැකි තරමට එම පුද්ගල ගනුදෙනු හරහා පිරිහුණු තත්ත්වය ඇති වෙලා තිබෙන බවත්, එය එක්තරා විදිහකට එම ක්ෂේත්රය පාලනය කරන බලව්යුහයක් විදිහට ක්රියා කරන බවත් අපට පහසුවෙන් දකින්නට තියෙනවා. මං මේ සඳහා කොළඹ කේන්ද්රීය පෞද්ගලික භාවිතාවන් බොහෝ කාලයක සිට සමීපව නිරීක්ෂණය කරලා තියෙන අතර, අවශ්ය නම්, ඔබටත් අධ්යයනය කර බලන්න පුළුවන්.
වෘත්තීය නාට්ය කලාවක් ඇති විට මෙවැනි දූෂිත පෞද්ගලික ගනුදෙනු සහ පිරිහීම් විශාල ප්රමාණයට පාලනය වනවා. විචාරය පවා වෘත්තීයමය ක්රියා කරන විට ඊට පුද්ගල ගනුදෙනු අදාළ වෙන්නේ නැහැ. වෘත්තීයමය තත්ත්වය (Professionalism) පිළිබඳ අවබෝධයක් ඇති ක්ෂේත්රයක ඒවා ලියන්නේත්, ප්රතිරූප පවා අදහස් ප්රකාශ කරන්නේත් කලාකරුවාගෙන් ප්රතිලාභ බලාපොරොත්තුව හෝ ගනුදෙනුවක් ලෙසට හෝ නෙමෙයි. තමන්ගේ වෘත්තීයමය, දේශපාලනික හෝ අනුරාගික අවශ්යතා මතයි. නාට්යකරුවන්ට අවශ්ය ආධාර උපකාර සියල්ලටම වෘත්තීයමය ක්රමයක් තිබෙනවා. (ඒවා මම වෙනත් ලිපිවල සාකච්ඡා කළා). මාධ්යවලින් පවා නිර්මාණවලට අවශ්ය ප්රචාරය ආදිය ලබා දෙන්නේ ඔවුන්ගේ ම ප්රතිපත්තියකට විනා හැඳුනුම්කම්වලට නෙවෙයි. වඩාම වැදගත් දේ නම් වෘත්තීයමය නාට්ය කලාවක් ඇති විට එහි සියලුම දෙනාට එම වෘත්තීයමය ශික්ෂණය හා ඒ සම්ප්රදායය පිළිබඳ අවබෝධයක් ඇති වෙනවා. එවිට බොහෝ පුද්ගල ගැටුම් ද ඇති වීමට ඇති ඉඩ අඩුයි.
දැන් ගැටලුව තියෙන්නේ, ශ්රී ලංකාවේ නාට්ය කලාව වර්තමානයේ පවතින ආකාරයේ සිට එවැනි වෘත්තීයමය තත්ත්වයකට යන්නේ කෙසේ ද යන්නයි. එය අපි ඉදිරියේ දී සාකච්ඡා කරමු.
පින්තූරය :හෙයාර් (Hair) රොක් සංගීත වේදිකා රංගය. නාට්ය ද ඇතුළු ප්රාසාංගික වේදිකාවට පැති ගණනාවකින් විශාල බලපෑමක් කරපු මෙම ඓතිහාසික, එවකට ආන්දෝලනාත්මක සංගීත වේදිකා නිර්මාණය ප්රථම වතාවට ඇමෙරිකානු වේදිකාව මත වඩාත් ම විවෘතව නිරුවත පෙන් වූ සියලුම නීති විරෝධී මත්ද්රව්ය භාවිතය ඉදිරිපත් කරපු සමලිංගිකත්වයේ සිට ලිංගික ක්රියාකාරකම් ඉදිරිපත් කරපු වියට්නාම් යුද්ධයට විරෝධය පාමින් ඇමෙරිකානු කොඩිය ප්රසිද්ධියේ වේදිකාවක් මත හෙළාදැකපු රැඩිකල් හිපි සංස්කෘතියට අනුබල දුන් නාට්යයක්. එය ප්රථම වතාවට 1968දී ඕෆ් බ්රෝඩ්වේ හි දී රංගගත වුණා.
No comments:
Post a Comment