ශ්රී ලංකාවේ නාට්ය කලාවේ ප්රවර්ධනය ගැන කතා කරන කොට මතු කළ හැකි ඉතා වැදගත් ප්රශ්නයක් තමයි, ඒක තාමත් අප නාට්යකරුවන්ට කරගන්නට බැරි වුණේ ඇයි කියන කාරණය. ප්රශ්නය දැනුම ද? මුදල් ද? සම්පත් ද හෝ වෙනත් යමක් ද? මේ ලිපියෙන් මම මූලික වශයෙන් සාකච්ඡා කරන්නේ මීට හේතු වන ප්රධාන ප්රශ්නයක් වන ආකල්පමය ගැටලුවයි. සමහර විට මේ කාරණයම ශ්රී ලංකාව රටක් විදියට තවමත් දියුණු වීමට නොහැකි ඇයි කියන ප්රශ්නයට ද සම්බන්ධ වෙන්න පුළුවන්.
කාලාන්තරයක් පුරා මානුෂික වුවමනාවන්, සම්පත් සහ වරප්රසාද ආදිය ඉතාම අසාධාරණ ලෙස බෙදා ගැනීමට සහ ඒවාට තරග කිරීමට සිදුවීම යම් සාමුහික දියුණුවක් කරා යන සාරවත් සංවර්ධන ව්යාපෘතියකට යොදාගෙන නැති වීම, අවස්ථාවාදීත්වය තුළ එදිනෙදා ජීවත් වීමට සැලැස්වීම ආදී කාරණා මීට හේතු වී ඇති බව අර්බුදයට හේතු වන මෙම ආකල්ප දෙස බලන විට අපට පෙනී යනවා.
මේ සඳහා මම සාධක වශයෙන් පාදක කර ගන්නේ මම සාමාන්යයෙන් ප්රසිද්ධ වේදිකාවේ නාට්ය කරන්නට පැමිණිය දා සිට දිවයින පුරා රාජ්ය සහ රාජ්ය නොවන විවිධාකාර පාර්ශ්ව විසින් මටත් ආරාධනා කර සංවිධානය කරපු නාට්ය කලාව ගොඩනැඟීම සඳහා කළ ගොනු වීම්වල අසාර්ථකත්වයයි. මේවායින් සමහර ඒවා සංවිධානය කළේ ජාතික තරුණ සේවා සභාව, ටවර් හෝල් රඟහල පදනම සහ සංස්කෘතික කටයුතු පිළිබඳ අමාත්යාංශය වැනි සංවිධාන විසින්. විශේෂයෙන් ඒවාට අදාළව අලුතින් පත්වුණු අධ්යක්ෂවරයකු, සභාපතිවරයකු, ඇමැතිවරයකු වැනි කිසියම් ඉහළ බලධරයකු වැඩ පටන් ගන්නට යාමේ එක්තරා අදියරක් (‘සංදර්ශනයක්‘) විදිහටයි. නාට්ය පාඨමාලාවන් ආරම්භ කිරීමේ සිට නාට්ය උත්සව සාර්ථක කර ගැනීම, නාට්ය කලාව දීපව්යාප්ත කිරීම සහ නාට්ය කලාවට අදාළ විවිධාකාර පොදු සංවර්ධනය පිළිබඳ තේමාවන් තමයි ඒවාට මුල් වුණේ. ඒ බොහෝ ඒවාට එවකට රටේ පැවැති ප්රවීණ නාට්යකරුවන් විදිහට හඳුනා ගන්නා අය ද කැඳවලා තිබුණා. අලුත් පරම්පරාවක් ද නියෝජනය කළ බව කියන්නට අපේ නම් ද එවැනි තැන්වලට ප්රයෝජනවත් වුණා. නාට්යකරුවන්ට එන්නට කියලා තිබුණේ අපගේ අදහස් උදහස් අරගෙන අපත් සමඟ හොඳ වෙනසක් කරන්න කියලයි.
මේ පොදුවේ ගත්තම රටපුරා එවැනි ගොනුවීම අසාර්ථක වීමට හේතු වූ ප්රධාන කාරණා කීපයක්. මෙය සෑම කෙනෙක්ගෙම ලක්ෂණයට වඩා සාමාන්ය පොදු තත්ත්වය විදිහට ගන්න.
රජය සම්බන්ධ සමහර රැස්වීම් වලදී අපි හමු වෙන කොටම එම ඉහළ නිලධාරීන් හෝ මැති ඇමැතිවරුන් සමඟ කිසියම් නාට්යකරුවන් පිරිසක් හෝ කෙනෙක් සාකච්ඡා කර මූලික සැලැසුම් සියල්ලම වගේ හදාගෙන අපගේ කැමැත්තත් ඊට ලබා ගැනීමට හරිගස්සපු කූට සැලැස්මක් කියලා සමහර ඒවා අපට පෙනී ගියා. පොදු රැස්වීමට අමතරව ඒ අය වෙනම ම හමු වී තවත් රහස් රැස්වීම් යන බව තේරුම් ගියා. ඒ නිසා ඒවායේ පාරදෘශ්යභාවය පිළිබඳ යම් ගැටලු ඇති වී විශ්වාසය බිඳවැටී ඉදිරියට යන්නට බැරි වුණා.
ව්යාපෘතිය සම්බන්ධව ආපු අයට ගැඹුරු අවබෝධයක්, අධ්යයනයක් හෝ පර්යේෂණයක් ආදිය කරලා නැති වීම නිසා ඒ සම්බන්ධයෙන් විශේෂ දැනුමක් නැති වීම. මේ සම්බන්ධ විශේෂඥයන් එම ස්ථානවල හිටියේ බොහොම කලාතුරකින්. එබැවින්, නාට්යකරුවන්ගෙන් එන්නා වූ විවිධාකාර අදහස් උදහස් දියුණු කිරීමට හෝ නිශ්චිත ඉලක්කයකට අදාළව නිවැරැදිව කල්පනා කරන්නට හෝ ගෙන යන්නට කෙනෙක් නැති වීම.
කෙතරම් හොඳ අදහසක් මතු වුණත්, අදහසකට සහයෝගය දුන්නේ එහි ඇති ගුණාත්මකභාවය මත නෙමෙයි ඒ අදහස එන්නේ කාගෙන් ද කියන එක මතයි. එනිසා ‘අරයාගේ අදහස ක්රියාත්මක වෙනවාට මේ අය කැමැති නෑ. මෙයාගේ අදහස ක්රියාත්මක වෙනවාට අර අය කැමැති නෑ’ වගේ තත්ත්වයක් තිබුණා. කොච්චර හොඳ අදහසක් ආවත් ඒක වැදගත් නෑ වගේ යටගහන්න සමහරු උත්සාහ කළා. කෙසේ හෝ හොඳ අදහසක් මතු කර ගත්තම ඒකට එතැන දී සහයෝගය දෙනවා වගේ පෙන්නුව ද, පසුව එය අධෛර්යවත් කර දියාරු කර රැස්වීම් සඳහා සම්බන්ධ වීම පවා අඩාළ කර දැම්මා.
ඒ සෑම අවස්ථාවක දී ම තිබුණේ නාට්යකරුවන්ට ප්රයෝජනවත් යම් කිසි පොදු යථාර්ථයක් ජය ගැනීමක් වුණත්, සෑම කෙනකු ම වගේ වඩා උනන්දු වුණේ එම පොදු යහපතේ වාසිය ලබා ගන්නවාට වඩා යම් කිසි පෞද්ගලික ප්රතිලාභයක් වහාම ඇති වෙනවා ද කියන එක ගැනයි. එය සමහර විට මෙවැනි සංවර්ධන ව්යාපෘතියක තමන් ඉන්නා බවට ප්රසිද්ධියත්, එයින් තමන්ගේ පෞද්ගලික ව්යාපෘතියකට අනුග්රහයක් සඳහා හෝ වෙනත් ආදායම් හෝ රැකියා වැනි අවස්ථාවක් සඳහා හෝ බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන්. එවැන්නක් නැති වෙන කොට සමහරුන් රැස්වීම් මඟඇරියා.
පෞද්ගලික හේතු ඇතුළු විවිධ හේතු නිසා සමහරු එම රැස්වීම්වලින් ඉවත් වුණාට පසු එය තමන් නැතුව කරගෙන යාම කඩාකප්පල් කිරීමට කළ හැකි කටකතාවල සිට ඉහළ තැන් හරහා බලපෑම් කිරීම දක්වා සෑම බාධාවක්ම කළා.
මීට අමතරව සමහර අවස්ථාවල දී සංවිධානය කරපු පාර්ශ්වය විසින් එම රැස්වීම් ගෙන යාම සඳහා අවශ්ය ශාලා ආදී පහසුකම් සහ ප්රතිපාදන ආදී යටිතල පහසුකම් හදිසියේම නැති වීම නිසාත්, ඉහළ පුටු මාරු වීම නිසාත් තාවකාලිකව කියා නවත්වා සදාකාලිකවම නැවතී ගියා.
ඒවා සිදු වන විට ඉහත කරුණු කිසිවෙක් එළිදරවු කළොත් හෝ විවේචනය කළොත් හෝ බොහෝ විට ඔවුන්ට එරෙහිව මඩ හෝ අපහාසාත්මක ප්රතිචාර ක්රියත්මක වුණා.
දිවයින පුරා මම කරපු වැඩමුළු ආදිය නිසා විවිධාකාර රාජ්ය සහ රාජ්ය නොවන පාර්ශ්ව කොළඹින් පිටත රට පුරා කළ නාට්ය කලා සංවර්ධන සඳහා සමිති රැස්වීම් සිය ගණනකට මම සම්බන්ධ වෙලා තියෙනවා. අවාසනාවට ඒ සියල්ල බොහෝ විට එක සමානයි. මෙවැනි ආකල්පවලට, රටාවන්වලට ප්රවීණ, ආධුනික, ගැමි, නාගරික, උගත් නූගත්, සාම්ප්රදායික අය අසාම්ප්රදායික අය කියා කිසිම වෙනසක් දකින්නට නැහැ.
එසේම ඉහත අත්දැකීම් මට තියෙන්නෙ සිංහල නාට්ය කලාව කරන්නන් අතරේ වන අතර මම ශ්රී ලංකාවේ ඉංග්රීසි නාට්ය කලාවේ ද වැඩ කරලා තිබෙන අතර, බොහෝ විට ඉංග්රීසි සමාජයේ මෙවැනි ආකල්ප දකින්නට අඩුයි.
නාට්ය කලාව පමණක් නොවේ මෙවැනි ඕනෑ ම පොදු සංවර්ධන ව්යාපෘතියක් උදෙසා එක්රැස් වන විට ඉහත ආකල්පමය සහ අවස්ථාවාදී තත්ත්වයන් ජය ගන්නේ කෙසේ දැයි කියා එම ගොනු වීමට දියුණු සැලැස්මක් තිබිය යුතුයි. එවිට පුද්ගලයන් ලබා ඇති තරාතිරම, උගත්කම ආදියට රැවටී එහෙම දෙයක් නෑ වගේ රැස් වී කාලය, ශ්රමය නාස්ති කර ගැනීම වළක්වා ගන්න පුළුවන්.
ඉහතින් සදහන් කළ ආකාරයේ ගොනු වීම්වලින් සිදු වන හානිය සහ අසාර්ථකත්වය අවම කර ගන්න නම්, එය සිදු විය යුත්තේ අදාළ විෂයය සම්බන්ධ විශේෂඥ කණ්ඩායමක් වෘත්තීයව යොදාගෙන ඔවුන් හරහා අර්බුදය පර්යේෂණය (Research) කර එයට විසඳුම් සැලැසුම් සොයාගෙන ඉදිරිපත් කිරීමේ ක්රමයයි. එම පර්යේණයේ දී නාට්යකරුවන් ආදී ශිල්පීගෙන් ද අදහස් උදහස් ගන්න පුළුවන්. නමුත්, මෙවැනි ව්යාපෘති සාමාන්යයෙන් ඒ තරම් බැරෑරුම්ව සැබෑවට ගත්ත වැඩ නොවන බැවින්, මඟ දී ඒවා අසාර්ථක වීම සහ දියාරු වී යාම ඒවාට අවශ්යයි.
රජයන් පැත්තෙන් ගත්තොත්, ඔවුන් හැම විට ම වගේ අපව රැවැට්ටුමුත්, මම තරයේ විශ්වාස කරන පරිදි නාට්යකරුවන් ඉතා ශක්තිමත්ව ගොනු වූයේ නම්, අවම වශයෙන් මම මේ කතාකරන පසුගිය අවුරුදු 30 වැනි කාලය තුළවත් අපට මීට වඩා බොහෝ දේවල් අත්පත් කර ගන්නට තිබුණා. අපේ වැනි රටවල රජය දෝතින් අරගෙන ඇවිත් දෙන කිසිවක් නැති අතර, ඇත්තේ තනිකරම ශක්තිමත්ව සංවිධානය වී රජයට බල කර කරවා ගැනීමයි. තවමත් නාට්ය කලාවට අවශ්ය බරපතළ වෙනස්කම් සහ සංවර්ධනයන් අත්පත් කර ගැනීමට ඇත්තේ, ශක්තිමත්ව සංවිධානය වී රජයට බලකිරීමේ ක්රමයමයි.
පින්තූර ය: ප්රංශයේ රංගශාලා සහ නාට්ය සමාගම් වල වැඩකරන රංග ශිල්පීන් ඇතුළු කලා සංස්කෘතික වෘත්තිකයින් 2001 වසරේ lockdown වීමත් සමග ඔවුන්ගේ වෘත්තීන් වලට සිදු වූ අසාධාරණයට එරෙහිව ප්රංශයේ ප්රධාන රංග රංග ශාලා තිහක් බලෙන් අල්ලා ගනිමින් දැවැන්ත විරෝධතා ව්යාපාරයක් දියත් කළා . මේ එහි එක් අවස්ථාවක්. Théâtre de la Colline හීදී.
No comments:
Post a Comment